GWARA LEPSZO
- Padajom, ze gwara to jest tako gorszo mowa. O, jo bych niy pedziol! Czasy gwarom lepij rzecz wytuplikujesz, niz godkom mandrokow. Niy uwierzycie? Uwierzycie, jak wom lo czyms porozprowiom.
- Pra, tych rozumajtych losciegow downij przylypialo sie duzo. Tak, jak czlek ros, jaki sie pokazowol - tak go przezywali.
- Loto, wezmy malo dziolszka … Jak byla rozprowno, tako wesolo strzybiotka, to sie ji czasym mama dziwowali i padali:
- O, Anciu, Anciu… Ty rajculko rozkosno, co to ino z ciebie wyrosnie?
- Abo, dejmy na to syneczek, jak fest honcwocil, to mu lojciec wystrzylali, kaj nolezy i lostro wywstali:
- Ty lompie! Ty gizdzie sapramancki… Jeszcze mi roz tak nabrojisz, to zrobia z tobom rajmong…
- No, a jak sie z tyj rajculki zrobila frela, mama zaczli sie starac i lojcu glowa suszyc:
- Niy widzisz, dziywczyca sie z nij robi.. Trzeja sporowac na wesele…
- A tyn synek, jak dochodzil do lot i robil sie z niego gryfczok, lojciec wolali:
- Pojdz kolnusie! Pojdz tu gibczoku do kowadla.. Bydziesz mi barborom basowol…
- Tak to se godali downij starzy. Lod malutkosci wiedzieli, jak przegodac do mlodego czlowieka, zeby mu dac wycwika.
- No, a jak tyn synek doros i zaczon lazic po muzykach – godalo sie na takigo konda. Konda kondowali, czyli chodzili na zolyty. Kozdy miol swoja lipsta, do kierej zalatywol w niedziela. W niedziela! – godom, bo bez tydziyn i bez post ta zodyn niy chodzil na zolyty.
- Pra, zolyty konczyly sie weseliskiym i wszystko, co w zyciu mlodych bylo piykne tyz sie skonczylo. Z tyj szumnej dziywczycy robila sie rozbito baba, a z tego paradnego gryfczoka – loklapcialy chlop. Musieli sie loni loba dobrze miyndzy ludziami fiyrowac i zyc zgodliwie, zeby se niy dac przykleic jakiego brzydkiego miana.
- Bo pra, wto podpod u ludzi, to go ci ludzie zaroz wziyli na zymby… Ta downij niy bylo tak, zes mog robic, cos chciol. Musioles sie jednak z ludziami liczyc!
- Dlo przykladu: takimu lekkomyslnikowi, co sie mu robowac niy chcialo i niy miol zodnyj akuratnosci w sobie – drab ludzie znodli przezwa:
- Ta lajba! Przeca lon jeszcze nic w zyciu niy pokozol – tak godali lo nim.
- Zas takimu, abo jeszcze lepij – takij, co zrobic nic niy poradzila, zodnego intusu do roboty niy miala, ludzie przezywali zgolym.
- Tyn zgol – godali – lona nic niy poradzi! Ani uwarzyc, ani uszyc, ani dzieci lobsnorzyc! Nic! To prawdziwy zgol!
- Soroniym zas u nos przezywali takigo, co mu sloma z kierbcow wylazila. Z wiyrchu panoczek, wyparfinowany, pod szlipsym, a ze srodka prostok, co niy miol zodnego poszanowanio do drugigo czleka.
- A zas taki, co prosto w loczy patrzol, a tu cyganil, co ino lotol po pozyczkach – to byl zawzdy u nos wichlyrz. Pra, ludzie sie trzymali z daleka jod takigo.
- Miana tyz by byly inne, wezmy: mimrok- to u nos byl taki milczek. Cos pod nosym mimrol, mimrol, a zodyn go niy rozumiol. Zas taki rajca, co mu sie gymba ani na chwila niy zawiyrala - to byl faflok. Faflol i faflol i zodnego do godki niy dopuscil…
- A takigo czlowieka, co sie go rade blozna trzymaly, to my nazywali wigejc…
- Wigejcow downij bylo wiyncyj. Teroz to sie wszystko kas potracilo. Ludzie przestali godac ze soba, a godajom ino z telewizorami. I bez toz tyz nie tryfio sie dzisio tela piyknych slow. A te stare slowa tracom sie z pamiynci.
- No i co? Pedziolech wom ze gwarom lepij wszystko wyrazisz
niz czystom mowa. Powysz wigejc, wyzgiernik, wypol, maszkietnik, fimel, wozniok, mamlas, szalaputa – i ludzie zaroz wszystko wiedzom lo takim.
- A wiela bys sie musiol ugodac i rynkami nawywijac, zeby to lopedziec po polsku. Gwara jest lepszo.
Z kalyndorza gorniczego KWK „Ziemowit” wysznupoł Hanys