I juzaś śleciôł roczek …                     2 stycznia 2010r

La la la la la la la … la la la la la la la … Witóm już we Nowym Lecie.

Nó, tóż mómy już po Zilwestrze. Niy miarkuja jak tam u Wós ale jô ise na isto festelnie bawiół … Nó, tak mi sie chocia zdało. Dzisiôj mómy … nó, cheba mómy … sobota … abo cosik kole tego … Tak sie miarkuja, co … możno sie do lostatka jesce spamiyntóm … Nó, niy jes to ci terôzki możno nôjważniyjsze.

Blank niy miarkuja po jakiymu ale spómnieli mi sie sam terôzki słówecka jednego hamerikóńskigo miglanca Rodney’a Dangerfielda (synka madziarskigo Żyda urodzónygo na Long Island we  miyście Babilon). Pedziôł ci łón kiejsik szpasownie tak:

„Czasem myślę o tych galonach piwa, które w siebie wlałem i jest mi wstyd. Patrzę na kufel i myślę o tych wszystkich pracownikach browaru, ich nadziejach i marzeniach. Gdybym nie wypił tego piwa, mógłbym ich pozbawić marzeń. I wtedy mówię do siebie. Lepiej wypić to piwo i spełnić ich marzenia, niż martwić się egoistycznie swoją wątrobą.”

Możno spómniało mi sie to razinku terôzki po Zilwestrze, abo co … kiej ci to nôjlepszyjszóm medicinóm jes …. Jezderkusie! Niy moga pedzieć, bo mie we tym radijoku sprzezywajóm ale sztimuje mi to gynał do słówecek starożytnigo móndroka Platona, ftory pedziôł bół ci już dôwno, iże: „Na isto srogim móndrokiym bół tyn, fto wypokopiół ci … piwo!” Chocia … to tyż niy jes tak do łostatka u mie prôwda, boch już i deczko zwiykowany, i palica już niy takô mocno ale zawdy ci jesce fest spółczuja tym, kierzi niy słepióm. Łóni wstôwajóm ło szaroku i miarkujóm, iże côłki dziyń bydóm sie cuć …. jednako! A jô już pôra lôt tymu nazôd poszołech po rozum do gowy, tela ino, coch niy miarkowoł, iże to … tak daleko! Aleeee …. jô niy ło tym kciôł sam dzisiôj rzóndzić.

Grónt, iże juzaś kolyjny bożi roczek mómy za sia, zbyte, jes ci łón już na zicher i do łostatka forbaj. Badnijcie jak wartko gzujóm te wszyjskie lata. Ze roku na rok corôzki gibcij … Ledwa napocznie sie styczyń, chnet Wielkanoc, zatym z niynazdaniô prziplańtô sie  te półrocze, jakiesik ci tam hapich wytargane feryje, i juzaś podzim, a zatym – jak zawdy – zima. I juzaś ci ta zima bezśniyżnô, bez biôłyj dalekóści, bez mrozów siôrczystych, jakóż ci blank inkszô łod tyj zimy, kierô piastujymy we pamiyńci. Gody, Zilwester, Nowe Lato ze tym dniym Nowygo Roka corôzki czyńścij witany niy na głóśnych, szumnych festach i maskynbalach, ale dóma, przi blank nafolowanym tiszu i telewizyji, pojstrzód starzyjóncych sie łojców, niy wieda kiej łozdrzelałych dziecek, ze choby na dróżdżach dorôstajóncymi wnukóma. Na isto już sie blank niy kce cowiekowi łopowożyć na wlazowanie kajsik na wiyrszołki, doskwiyrajóm daleke rajzy i corôzki tyż czyńści skłôdómy sie nôjprościyjsze winszbildy, coby tyn ci nadchodzóncy rok niy bół gorszyjszy łod tego, kiery ci już razinku łodłajzi w przeszłóść, łodlazuje na isto fórt. A côłki tyn niygryfny świat lecy kedy ino kukôł na Polska, zważowôł na nôs. I to ci jes jedyn jedziny dobry łobjaw, dobrô cycha. Żôdyn przeca niy gawcy sie na tyn plac na glóbusie kaj wszyjsko kulô sie blank ajnfach. A iże lachajóm sie ojropyjske politykery ze polskich (Pónbóczku łodpuść mi tyn grzych) polskich polityków. Lepszij coby sie chichrali śnich, niźli mieli by sie jich strachać, bôć. Polska przecamć we łopinii sómsiadów bliższyjszych i dalszyjszych nierôz bywô ałfryjgujóncô, ale razinku te wrażyni tworzóm ludzie i jejich charaktyry, jejich nôtura a niy zizdym polityczny abo niyspomiarkowanô strategiô. Tak po prôwdzie my sóm barzi ojropyjske niźli sie tym Ojropyjczykóm zdôwô. I niech ci tyż żôdnego niy łoszydzóm widówiskowe sztelóngi i muki jakigosik francuskigo prezidynta Sarkozy’ego, kierych łón Polsce niy szpyndlikuje. Choby ino we listpadzie we Berlinie. Tyn istny ganc ajnfach niy ciyrpi starojóngferskich prziwyków tego ci  polskigo prezidynta …. ale eźli kôżdy musi reagówać nikej Carla Bruni?

Wiycie! Tyn – już łóński – rok bez pochyby bół dobrym rokiym … łomijali nôs roztomajte trzynsiynia ziymi, powodzie i ciklóny, cego niy mogóm pedzieć ło sia choby ino Chincyki abo miyszkańcy Karaibów i Połedniowyj Hameryki. Wlejźli my już do tyj „strefy Schengen” (bydzie już dwa lata) i poradziymy bez paszportu rajzować chnet po côłkij Ojropie. Dała nóm tyż pokój cholyra, ptasiô gripa i te łoszkliwe BSE (nó, ino świńskóm gripóm strachajóm nos te łoszkliwce łod Brudzińskigo i corozki mynij widzianygo Kaczyńskigo) a te ci ferst łoszkliwe prowajdery naszych zwiónzków zawodowych, pokozali nóm ganc ofyn, iże ta rubô forsa za cosik jednakowóż bieróm. Niy mieli my żôdnych ataków teroristicznych a nasz polski prezidynt szafnół niywymównô grajfka szpasownego ugibaniô sie przed seryjami ruskich maszingywerów i fajniście fajrowôł wszyjske nasze powstanio. Szczyśnie tyż maluśko (inksze godajóm, co za tela) naszych wojôków padło we Afganistanie i Iraku skany my już sie na isto wykludziyli.

Nó, bóło blank ajnfach, obyczajnie i wszyjsko kroczało do przodku … Rółz gibcij, rółz polekutku, jak to zawdy we życiu. I niech ci tak i na te Nowe Lato łostanie!!! Czego Wóm i sobie winszuja.

Gody, Zilwester, gyburstak i co tam jesce … ludzie sie wzajym winszujóm. Same tyż majóm roztomajte winszbildy. Beztóż tyż i jô kciołbych wszyjskim (znacy sie tyż i chopóm) powinszować możno tak wartko podle raje:

Coby niy bóło – jak jes. I jak niy ma – coby bóło!

Coby niy bóło – iże niy ma. Coby – łóno miało!

Coby niy bóło – iże maliczko. Coby – stykło!

Coby niy bóło – co polazló. Coby – wróciyło sie nazôd!

Coby niy bóło – iże zgasło. Coby – na fest blyndowało!

Coby niy bóło – iże bechło. Coby – STANÓŁO!

Coby niy bóło – iże łogupło. Coby – zmóndrzało!

Coby niy bóło – iże brakło. Coby – sie do halby doloło!

Coby niy bóło – iże sie lynko. Coby – sie ringowało!

Coby niy bóło – traci. Coby – erbło!

Coby niy bóło – iże sie przni. Coby – sie łozrzywniało!

Coby niy bóło – iże capi. Coby – wóniało!

Coby niy bóło – iże zdrôdzô. Coby – przoło!

Coby niy bóło – iże niy kce. Coby – zawdy kciało!

Coby niy bóło – iże niy poradzi przoć. Coby – zawdy festelnie miyłowało!

Coby niy bóło – iże blank niy dôwo. Niy, niy … Coby zawdy dôwało!

Coby niy bóło – iże wstôwo. Coby – jesce deczko nynało!

Coby niy bóło – iże wyrcy. Coby – ino mrónczało!

Coby niy bóło – iże niy potrza. Coby – coby sie zawdy winsz mieć!

Coby niy bóło – iże blank ścichnie. Coby – gôdałô!

Coby niy bóło – iże fandzoli. Coby – nic niy gôdało! Abo loddało … pilota!

Coby niy bóło – iże dropie. Coby – głôskało!

Coby niy bóło – iże charcy. Coby – chocia pomywało …

Coby niy bóło – iże już …. bóło. Coby – ZAWDY BÓŁO!

I ludziska! Moje wy roztomiyłe! Coby niyskorzij … na mie niy bóło!!!

Nó ale, iże sómy razinku deczko ino tych wszyjskich zilwestrowych festach, balach i tańcowaczkach, niy byda Wóm sam terôzki gôwydziół ło jakisik ci tam słósznych zachach, coby nóm palice sie niy łómali. I beztóż tyż pospóminóm fale, ftore sie niyjednymu snôs mógli przitrefić a ftore dlô jednych sóm wicne, szpasowne a dlô inkszych festelnie łoszkliwe.

Wiycie, kiejsik, jake możno trzi-śtyry lata tymu nazôd, suchołech we telewizyji jednego sztramskigo karlusa (blank niy miarkuja, jak mu bóło po łojcach), ftory  tuplikowoł nóm roztomajte zorty kaca, abo jak inksi godajóm – kacynjamru. Co sam byda gôwyndziół i zawrôcôł gowa? Sóm ci na isto bele jake kace. Przeca to znôcie, pra? Możno niy? Niy wiyrza chopy (babóm tyż niy)! Tym tuplym jesce ci terôzki po Zilwestrze.

Prawucko, to nôjgorzij jes, kiej cowiek mô richtik festelny brand a ku tymu, kiej sie już mu udo usnóńć, na śniku, juzaś mu sie zdo, iże tyż mô – i to ci ku tymu jesce tuplowanego – kaca.

Wiycie! Tak ci bóło kiejsik symnóm.

Łotwiyróm ślypia (wiycie, we tym śniku) i cuja: palica móm choby kalfas, we  gymbie nikiej we starym tryjtku, lynzyk sztajfn jak niywyszpluchtanô fuzekla i ku tymu nabruszónô szarf nikiej sztalbyszta. Blank kalne ślypia i cerwióne choby u mycoka, u „angory”. Wszyjsko naobkoło sie chuśto, belónce i zwyrtô nikiej na naszym łodpustowym rómlu. Côłki świat jes ci do góry nogami. Take cosik to sie bali i naszymu Hermaszewskimu niy przitrefiyło, kiej pofurgnół we tyn kosmos. Nó, i ludzie! Słepać mi sie kce jak sto pierónów. Jużcić mógbych côłko srodô kana wyduldać. A we pysku ku tymu gorko i sucho choby blank ci na jakisik Saharze.

Ludzie! Poradzicie sie forsztelować? Duldać, nic ino duldać!!! I to wiela sie ino dô!!! Musza cosik szluknóńć, bo kiej niy, to richticznie sam wykopyrtna. Cosik hornóńć, bele co i bele kaj, ino chocia jedyn szluk, coby już tyj hicy i tego piôsku we tyj mojij japie niy bóło.

Móm! Prziszołech na te idy. Nôjprzodzij musza ci ze tego mojigo prykola łoroz wypolić. Musza na gwôłt stanóńć sztram na swoji klepyty. Po lekuśku, jednóm gracóm chycić sie za gowa, drugóm podprzić sie, coby sie niy łobalić i niy prasknóńć pycholym ło zol.

Mmm, mmm, … , jeeee … styrca, sztram stoja, chocia mi sie we łebie, we tyj mojij  palicy kolybie. Wele mie wszyjsko fyrlo, roluje sie choby na jakimsik srogim szifie pojstrzodku łocyanu.

Musza na zicher wywóniać, wysznupać kaj tu jes cosik wilgłygo, mokrygo.

Jezderkusie! Co za karasol. Jesce kwilka a praskna na pysk. Nó ale, niy. Stoja. Trzimia sie szranku i medykuja kaj możno nojść cosik do piciô. Możno we tyj  srogij izbie ?

Ida. Kackóm sie po lekuśku. Nôjprzodzij trza dać pozór,coby sie niy łobalić ło szwela i niy piznóńć sznupóm we futrzina.

Darzi mi sie. Jużech jes we antryju. Blyndnóńć, łoświycić ta fóncla, ino niy bliknóńć na wiyrch, bo mi może gowa ślecieć z gnyku.

Pozór! Zaś idzie polnóńć do proga. …. Fto ci sam tela szłapek narychtowoł?

No … już izba. Stół, fest poflekowany i łobdrzistany tisztuch, a na niym pôłno, fol pobulónych flaszek po gorzôle, zeltrówek … możno ci śnich poślywóm cosik wodnitego? Jakiesik krałzy, glaski, szolki … jedna bónto krałza … ło … do sto diosków, ło tysiónc pierónów! Tyż ci blank prózno. Króm tego ftoś do nij jesce narzigôł. Łeeee … Nic a nic … a w gymbie, choby ftoś do nij driny piôsku nasuł.

Wiym, wiym, miarkuja pójńda, pokwanckóm sie do aptrytu.

Jerómbol, po lekuśku, giyry sztram … coby ino te dyliny tak sie niy kolybali.  Ojgyn … niy świdrzyć, niy kukać na boki, bo mi sie na isto zdo, iże te ściany sie brewider na mie łobalóm. Ida, tómpia jesce troszycka. Jes haźlik … Fuj! … Cosik capi … Ftoś tu na zicher już ci skorzij mie bół. Możno ale tu cosik szlukna? Ała! Moja palica … alech sie piznół … po jakiymu ta róma wisi kole mojij łeby. Nó … chocia łokno łozewrza, ristik luft, blikna ino, możno dyszcz abo chocia śniyg … Ale ci mie pizło po ślypiach. Klara blyscy aże niy idzie szczimać. Trza by sam ci mieć zóntbryle … i ani kapki wody …

Jezderkusie, móm! Zeszły tydziyń bół u mie kamrat. Łostoł sie jedyn jabol. Ja, dyć … nó ale przodzij musza sie zaklechtać do kuchyni, bo skludziółech tyn jabol pod ałsgus do kibla … Ludzie! A we kokotku ani kropki wody; wczorej pukła ruła sam wele mojij chałpy i te ichnie machery wszyjsko zakurblowali.

Ida, ida … trza niy zaboczyć, coby we antryju posuć ździebko piôskiym lebo hasiym. Niy byda sie tak przecam sakramyncko kiołzdôł i … drzist …

Alech ci … prasknół na rzić. Po leku, po lekuśku, nôjprzodzij na śtyrech, za klómka … ło pierónie, czamu te dźwiyrze tak zgrzipióm … a we łebie mi tómpie i tyrpie ci symnóm choby cug przejechôł … po ścianie …  i po lekuśku … na wiyrch, sztram, stoja, …

Fto tak klupie … i czamu tyn zygôr tak festelnie glingô? Nôjprzodzij tyn jabol. Tuch już sznupôł, Możno ze drugij zajty. Móm! Móm gizda, łapnółech ta flaszka! Coby mi sie ino niy strzaskôł, bo ryncyska dyrgocóm, co tam dyrgocóm? Flotrujóm choby fana na Trzecigo Môja! Łodropać ino jesce ziglak i … łodszpóntować fróp. Nale, podwiyl sie niy zicna na zesliku, niy byda jabola łotwiyrôł. Czamu te grace moje tak dyrgotajóm? Pozór! Klupia letko ta flaszka łod spodku, coby tyn diosecki fróp wyfuknół. Nó, jesce rółz! Ryp! … Wylôz.

Ło sto pierónów … co za cuch, co za capiynie! Przeca mi côłki kichol na nice wykrynci. Samo siara … tego sie niy do wysłepać. To jes ci ónmyjglich!

Hmm … wiym … zrobia sie śniego … grzôńca. Wrzawe wino do kupy ze tymi sam  korzynióma … mmm … to ci je richtik maszkyt.

Przód rozżygać gazkuchnia. Kaj tusam sóm sztrachecle? Sóm, sóm. Kastrolik jes, flaszka łodszpóntowanô. Opaternie ze gazym. Pieślawo trza wlôć jabol do kastrolika. Nó, i szkyrt, szkyrt, szkyrt … Ludzie, trzimejcie mie. W côłkij mojij  chałpie ani kropki wody. Jedne co sam jes wilgłe, to prawie te sztrachecle!!!

Jużcić do tego jesce na paskuda joch sie łocuciół ze śniku. Już ci niy śpia.

Nó ale … terôzki dziepiyro móm kaca. Jesce srogszego, barzij pieróńskigo kaca.

A tak po prôwdzie … dostołech pypcia, smacysko na grzôńca, wypokopiółech wrzawe wino, pra ?

A niy trza bóło wysłepać ty zimny jabol???

Nó, tóż mómy już … chnet po świyntach. Byli ci te świynta (Gody ze Zilwestrym) dosik latoś duge. Niy take, jak łóńskigo roka ale tyż niyftorzi to fajrowali bez dwa tydnie za rajóm … do jutra! I tu mi sie spómniało jak to jakiesik dziesiyńć możno lôt tymu nazôd przikludziyła ci sie ku nóm moja Świekra. I tak przi Godach zebrało ji sie na spóminki.

– Dôwnij – pado mi przi wieczerzy – to byli świynta. Śniega bóło tela, iże kiej modzioki zacynali dziołchy gónić i masyrować śniegym, to niekiere mieli ci go bali i pod barchanami. A terôzki co? Ani mrozu, ani śniega; co to sóm za Gody?

Tak kole szczwôrtyj we Wilijo byli my już fertik ze rychtowaniym wieczerzy aże tu nôgle wparzóła do kuchynie świekra i łod proga rycy jak niyboskie stworzyni:

– Jeronie, jô już piyrszô gwiôzdka ujrzała na niebie. Co jô gôdóm? Niy gwiôzda ale tako wielgachno kómyta, blank jak wteda, kiej sie Pónjezusek urodziół.

Ida za nióm do izby i zaziyróm bez łokno. Żôdno tam ci kometa. Toż to nasza „Józefka” jes takô ugarniyrowanô, łoświytlóno, iże z daleka wyglóndo ci  nasz kościół jak ta kometa. Już sie tak nasz Farorz wystarôł.

Mieli my sie już siednońć do wieczerzy, już żech sie rychtowôł do rzykaniô – jak to gospodôrz – aż tu nôgle świgermuter napoczynô sie wiertać, cosik ci tam sznupać i macać sie po kabzach łod zopaski.

– Co jes, stało sie co, cy jak? – pytóm sie Świekry.

– A stało sie, stało – pado świekra – kajsik mi sie zapodziôł mój portmanyj. Starzi ludzie godali, iże do Wiliji trza mieć wszyjsko przi sia, a na piyrszym miejscu pijóndze. Bo jak niy, to bez côłki rok sie ich niy bydzie miało.

Nó tóż  côłko familijô wrółz polazła szukać portmanyja. Już tak kajś śćwierć na szóstô siedli my dziepiyro do stoła. Côłke śtyry dni my przi nim przetrôwiyli. Mo sie rozumieć, iże z małymi pauzóma na to co Wy wiycie, a jô rozumia.

Nó i śleciało ci nóm tak aże do Zilwestra. I tu ci musza spómnieć, iże wtynczôs nasz chorzowski Pón Prezidynt wydôł tak ukôz, iże w cołkim miyście blank niy możno sprzedôwać żôdnych petardów, placpatrółnów abo raketów, kierymi idzie fajniście prasknóńć, ftore ci szykownie szczylajóm. Côłkiym to bóło móndre, co łon ci wypokopiół. Sprzedować zakôzôł ale kupować …  to niy!

Tak ci yntlich ino Łón móg zbajstlować we ta zilwestrowo noc takie ci łogniste fajerwerki u nôs na Wolce. Skrzikôł ci Łón tych wszyskich swojich macherów łod kultóry i przikôzôł jim jechać gibko do inkszych miast po te placpatrółny, tak iże ze cołkiym spokojym móg sóm sie prziglóndać jak ci to piyknie gruchało, praskało, walóło, blyndowało i łoświytlało ta naszô gówno ulica w Chorzowie.

Nó ale, wiela idzie spóminać stare lata? Lata, kiejech bół ze dwadzieścia kilo … modszy, żywobycie bóło szpasowniyjsze, cowiek miôł ze wszyjskigo wiyncyj uciechy … a niy tak, jak terôzki … Nó, i rzyknijcie mi terôzki, eźli niy idzie po tym wszyjskim, co cowiek łoglóndô we telewizyji (cy to na beztydziyń, cy tyż we Świynta) – sklinać jak sto diosków? Idzie, i to festelnie. Ale moge sie przi tymu trefić i cosik takigo jak sam u mie przi mojij „Józefce”.

Wiycie! Jedna baba, takô starô lampucera pierónuje na swoja sómsiôdka, sklinô jak fórmón i ciepie takimi słóweckami, coby i jakisik łożyrok, chachor i lómp sie niy pogańbiół. Przelazowôł mimo jedyn samtyjszy kapelónek.

– Paniczko! – napoczynô opaternie tyn kapelónek. – A kaj sie podziôło wasze krzyścijańske miłosiyrdzie?

– A jes ci to dzisiôj niydziela???

Ja, ja możno to sam terôzki za tela niy sztimuje ale musza pedzieć na łostatek, iże ze latami jes ci kole mie corôzki wiyncyj ludzi, kierzy mogóm ci mie …. pocałować w  … rzić!

Ale, iżech napocznół lod szykownistyj launy po gorzole to musza terôzki wyznać choby farorzowi we suchatelnicy:

Napocznółech słepać skuli jednyj babeczki ale … do dzisiôj żech jesce jin … niy podziynkowôł!

I to by możno bóła na tela we ta piyrszô sobota we Nowym Lecie a kocyndrowôł, fandzolół  jak we kôżdô sobota

Ojgyn z Pnioków