Wielkanoc

Strona główna Palma Wielkanocne Beranie 2002

Rozprawiani babcie Nyszki:

JAK TO PIYRWY BYWAŁO

Coż tyż piyknie, że już słonko coroz wyżyj i choć jak to wiosnom roboty jest dużo, to jakoś weselij na duszy, że już nie trza przi piecyku w doma siedzieć. Ś¦piychejmy się porobić na zegrodce i polu, bo kożdy dziyń zapoźniony wiosnom to cołki tydziyń abo i dwa bez lato bydziecie do zadku. a krom wiosynnych porządków: posiocio pszynice i owsa na polu, a jarziny, kwiotka i zieliny, trza nom jeszcze do Świont się szykować.

We Wielkim Poście, kery umieli my piyrwy uszanować, bo żodyn by się nie wozył jeść mięsa abo pić gorzołki, a wasz dziadek to poradziył se odmówić i kurzynio cigaret, choć ciężko mu to przichodziyło i nikedy był dojś zmierzły z tyj przilezytości. Dzisiej ludziska pościć nie umiom, choć dobrze by to nikerym zrobiyło.

Piyrwy nie rychtowali my tam wielkich cudow na te Świynta, bo wiekszość czasu byli my w kościele. Całymi rodzinami chiodziyło się na droga krziżowo, a Wielki Tydziyń to już trza poświyncić Ponboczkowi, kery przeca skuli naszych grzychów na krziżu był umynczony.

W Wielki Piontek na pamiatka śmierci Pana Jezusa szli my wczas rano myć się do zimnyj wody w potoku, a dopiyro potymdo kościoła Ponboczka na krziżu pocałować.

W Niedziela Palmowo dziołszki w śląskich strojach chodziyły od jednych chałupy do drugij z goikym piyknie przistrojonym faborkami i szlajfami. W roztomańtych prziśpiywkach winswzowały gospodarzom i wszystkim domownikom. Zawczasu trzabylo się dowiedzieć kto kaj miyszko i co do niygo bydzie pasować.

Wszystki śpiywki zaczynały się jednako “przed tom waszom siyniom...”, a kończyły się “nasz goiczek zielony piyknie przistrojony” i “szczynścio zdrowio winszujymy, już tu wiyncyj nie przidymy, aż na drugi roczek jeśli dożyjymy”. Nikere śpiywki były dojś frechowne i niejedyn mogł by się pogorszyć, ale tak nie było bo jeszcze nom dziynkowali i czynstowali jajkami.

Tych jajek trzabyło uzbiyrać dojś dużo, bo kiedyś yno kroszonkami dzielyło sie synkow kerzi chodziyli po śmingusie. Jak my już obeszły swoja czynść wsi z tym goikym – podzielyły my się jajkami i leciały do kościoła poświyncić palmy.

Z tych palm opolonych we Wielko Sobota, dziadek robiył krziżyki kere dowoł na każdy rog swojigo pola. Cało familijo chodziyła z nim i śpiywali my coby Ponboczek pobłogosławiył i urodzajym obdarzył.

Po świontecznym obiedzie krosiyło sie jajka. Niejprzod malowało się je woskym pszczelimroztopionym, potym farbiyło: na zielono we farbie z zielonyj rży, na modro – z kopjyroka, na czerwono w kwiotkach malwy, a na bronotno w łuskach cebule. Kroszonki pomalowane szkrobało się z wosku i pociyrało skorkom z wyndzonyj szpyrki, coby sie świyciyły.Te najpiykniyjsze dowało się najszwarniyjszym karlusom.

Śmingus zaczynoł się o północy. Młode synki chodziyły w kupie, z kokotym kerymu dali gorzołki coby pioł pod kozdym oknym. Grali na harmoszce, spiywali i loli wodom kaj popadnie. Nie wiym kto to wymyślył, że jeszcze trza ich za to czynstować kroszonkami. Jak się już rozjaśniyło to wszystki bajtle lotały po wsi z wiadrami, a po połedniu to już była prawdziwo wojna, bo i dziołchy zaczyły się bronić synki brały woda z potoka, a dziołchom dziadek pomogoł nabiyrać woda ze studnie i tak się loli az do wieczora. Wszyscy boso i przemoczyni do suchyj nitki, a jakos żodyn nie chorowoł. Dziecka były zdrowsze niż dzisiej, te wypieszczone i wychuchane.

A po świyntach zaś powiymy – po co nom to było te lotani, sprzontani, pieczyni kołoczow i babek, jak zawsze kończy się jednako: dziecka zmaraszone, chopy naprane, a baby zmynczone i znerwowane, że zaś trza sprzontać. Żeby ni ta uciecha kero dzieciom chcymy zrobić to dałyby my się pokoj z “tradycjami”.

Irena Ponanta