U starych gazdów

Strona główna wróć

Katowice 19.02.98   

zabudowa.gif (54797 bytes) Zabytki Ustronia w grafice Bogusława Heczko

U STARYCH GAZDÓW POD GRAPÓM

Zuska siedzi na sztokerli pod strómym w zogrodzie straszecznie łodulóno, cosik fórt dudrze pod nosym i wygrażuje warzechóm, co jóm dzierży w rynce. "Sakulyncki chłopisko, za¶ go nima dóma, szmatle sie kansik po dziedzinie, a przeca tu dycki tela roboty kole chałupy. Narychtowałach po połedniu blambory w szafliku babuciowi, nale każtam. Niechoł to w siyni na delinach. Gnój z chlywa nie wychyboł. Dyby aspóń łobilo posuł gowiedzi. Nale psińco. Do roboty go nima, a do miski pirszy."

Zuska bałuszy jeszcze cosik pod nosym, biere amper z rybiżlami, co nałobiyrała w zogródce i idzie do kuchni. Ukroła se kónsek brutfanioka i popiła dojankóm. Zazdrziła do łokna. Jura, jeji chłop, ta beskutyja ledwo sie dzierży na nogach. Szmatle sie kole potóczka, co kónsek sie wywali do chrostów. Za¶ mo porzóndnie pod myckóm. Isto był u przocieli i naloli mu półke, a dyć ón mo takóm słabóm głowe i roz dwa sie łobali.

Gażdzino fórt dziwo sie do łokna a chłop szolónto sie kole płota i rzóndzi se z Burkym co harwosi kole budy. Stary wloz do dwiyrzi i łoprził sie ło futra. Zuzka boczy sie na niego jako bodlawo krowa i wrzeszczy do potaganio: "Kaj że¶ był chaharze milijóński, mało to kole chałupy roboty?"

Jura pumału siednył na ławie, duszkym wyżłopoł ma?lónke z glinioka, utrził se fusy do rynkowa, zeżroł jak pies kónsek leberki, łobalił sie na ławie i leży taki ożralec.

A Zuzka joszczy dali:" Bezmali smykosz sie po dziedzinie i lutujesz sie jakoch je spórno. A ty co? Stary jak ¶wiat a gupi jak cap."

Jura łodewrził łoczy i jóm przedrzyńznioł, tóż ta wziyła i ciepła w niego rogulóm i przigroziła: "dej se pozór, bo jak sie zezłoszczym, to cie wygnóm precz."

Gazda chynył kaszkiet na deliny i wybełkotoł: "Nie dopaluj mie Zuzka, jo je taki nimocny". Siyngnył do kapsy w galatach i wysmyczył jakómsik małóm ditke. "Mosz tu kapke bónbonów. Nie zabyłech ło tobie".

Rozpajedzóno Zuza stoji kole kredynski i wrzeszczy: "Na psinco mi bónbóny, to sie ani nie zdo psu na bude. Stowej gibko i porómbej na gnotku karkoszek, bo nima co pod blachóm polić!". Nale wiedziała, że nima na niego rady. Godej co chcesz jakby groch na ¶ciane ciepoł. Trzasła dwiyrzami i poszmatłała do chlywa aspóń kapke siana ciepnóć Gwiazduli. Krowy nie pasła, bo rajczula nie sprawióno, kaj sie łoprzesz, tam sie wali. Haszpa u dwiyrek już łóńskiego roku łodleciała. Nie dziwota, kole chałupy pełno capartu, żodyn tego nie poukludzo.

Zuzka zastarała sie tóm gospodarkóm. Hań downi Jura był robotnym gazdóm, nale dziecek ni mieli, nie było dlo kogo gospodarzić i chłop na stare roki coroz bardziyj zoglóndoł do kieliszka.

Siadła se Zuzka na łorstowi, co jóm niechali na miedzy jak skludzili siano i dali rozmy?lo. Mo ryme, tóż fórt nos uciyro do sznumtychli i jowejczy, bo rewma targo jóm w nortach. Roboty dycki moć a robić nielza. Kury i psa łobydzie, krowe wydoji, babuciowi cosi chynie do corka, uwarzi jakisik bulczónki, pokopie w zogródce i ani sie łobezdrzy - jż je cima.

Na drugi dziyń Jura nieskoro zesmyczył się z łóżka. Zozdrził do zdrzadła i uwidzioł gymbe jako nieszczyń¶ci. Siednył na sztokerli i wzuł na klepeta ficowane fusekle i łoblyk potargane, flekate gacie. Chledoł w kumorze modrej koszuli, nale ni móg ji nóń¶. Rozciepoł wszystki łoblyczki po delinach i wrzasknył na babe a ta jeszcze charczała na łożnicy.

Jura szkubnył Zuzke za kragiel - " lobudż sie staro, kaj sie podzioła modro koszula abo ta strokato, a kaj sóm moji charboły do pola, przeca boskym nie pujdym!"

Zuza kopyrtła sie na drugi bok, a Jura narzyko dali: "Ta staro mandora nic nie ukludzi, capartu w chałupie na półdrugo metra. Do jasnego piernika, stowej babo!" Jure straszecznie suszyło, tóż napił sie kiszki z glinioka, naszeł w siyni jakisik kabot na każdo i stare charboły i poszedł do pola. Wziył kary, łodewrził zyngrube i zaczył wywożać gnojówke pod ćwikle i kwaki. Zakiel gazda był na polu, Zuzka stanyła, łoblykła stare lónty, podrobila se kónsek starej żymły do mlyka i tak to strzebała z gorczka. Zazdrziła do łokna - chłop wywożoł gnojówke na pole, tóż była temu rada i przirychtowała mu swyczyne - pajade brutfanioka ze szpyrkóm.

Pozbiyrała wajca z gniozda i niechała jyny podkładek, łodbyła psa, zaniósła pumyje babuciowi, podojiła Gwiazdule i straszecznie sie sfuczała, toż se siadła we werandzie na stołeczku.

Ani sie nie łobezdrziła a prziszeł pocztorz z pyndzyjóm do chłopa, tóż jóm gibko schowała do kapsy i niechała w kastliku w kredynsce, coby chłop nie wysmyczył łostatnigo grosza na gorzołke, dyć musi cosi niechać na czornóm godzine.

Jura stanył we dwiyrzach i cosik mamrze, że musi robić ło suchym pysku. Uwidzioł na stole swaczyne, tóż schynył czope i chycił sie jedzynio. Zuzka rożygo łogiyń pod blachóm, ciepła jakómsik chabanine do garca, naszrobała zimnioków i warzi łobiod.

I tak dziyń za dniym leci bez łopamiyntanio. Roz pospołu robióm roz sie wadzóm. I doista nielza tu rzeknóńć kiery mo recht. Taki to je Zywobyci Jury a Zuzki w chałupie pod grapóm.

Lidia S.