Trefiyli my sie po Wjelkym.

Co u nos nowego – abo  – jak to w dalekich stronach zyjom…

No i tak jak to jusz naszo tradycjo nakazuje – po Wielkiym trefjyli my sie u farorza Matysika we salce parafialny, coby przi kufie zimnego  poosprawiac co tam nowego na tym swiecie.

Yntlich bou tysz Marjanek – bo zapomniou ech pedziec, co go czi tydnie niy bouo, bo juzajs rajzowou.

– Witom Cia Marjanek! – pedziou kapelonek , kery dowo pozor, coby my niy obalyli za wiela zimnego – kaj ejs sie juzajs podziywou, jak cie niy bouo!

– No, no osprawiej, kaj cie poniosuo – dociepnou Anton – chop od Kristy! My jusz tukej z Erwinym weta zrobjyli, fto zgodnie, kajs ejs bou!

No ja  rostomili – jusz mi sie ckuo za wami we tym daleki swiecie – ale – jak widzicie jest ech juzajs w doma.

– No tosz niy cis tukej bojek, ino osprawiej – wcisla pyskato Marika – kobjyta od Jorga.

Kapelonek przitargou gipko nowo kufa zimnego i sie siednou wele farorza Matysika,  bo tysz bou rod posuchac, co tysz Marianek bydzie osprawiou.

…. No tosz wom powjym, co byli my z Mojom poprziglondac sie Mayom.

–           A dyc niy godej co ejs bou na pasiece u Wilusia i szukou Bina Maja – wtronciou sie Francik.

Niy  tych Majow to my pojechali sie pooglondac we Meksyku.

Ale od poczontku.

Jak mozno jusz wjycie, ta wyprawa do Mayow boua rajzom studialnom, kero nom oswjycioua, jako kultura mieli tamtejsze indianery pora tysiyncy lot nazot, i jak to „odkrywcy“ , kerzy przisli ze Szpanii wprowadzali swoje porzontki z imie PonBoczka (trocha tak jak Poloki, kerzy uczyli nos Slonzokow swojij kultury, jak przisli do nos na Gorny Slonsk).

Ta rajza po Yukatanie i okolicy twaua trocha ponad tydziyn. Zrobjyli my ponad 2 tysionce kilometrow i pouoglondali my sie ruiny poru cyntrow kultury prekolumbijskij – jak Chichen Itza, Uxmal, Palenque, a i tysz Tympel we Chicanna eli nadmorski  festong Mayow we Tulum. I choc bou to ino konsek Mayowskich miast, kere som „odebrane“ dzungli, to oglondanie ich robi wielke wrazynie.

Mieli my bardzo dobrego przewodnika. Max – szwajcar kery zyje jusz w Mexiku ponad dwadziscia lot, osprawiou nom ciekawie o kulurze i codziynnym zyciu Mayow i inkszych Aztekow – kujsik, jak byli panami u siebie – i potym, jak ich Szpanioki „nawrocali“ na prawdziwo wiara i pokazywali siuom, kaj je ich miejsce we wlasnym kraju,  (skont my to znomy). No i jak zyjom meskykany teroski – bo cza pedziec, co na Yukatanie kole 80 procynt, to potomkowie indianerow, kerzy do dzisiej „godajom“ poza hiszpanskim, swojymi jynzykami (uczom sie ich we szkole).

Downo, downo, jak o Ponie Jezusku u nos jeszcze zodyn niy wiedziou – niy pogorszcie sie faerrzicku, co tak godom – we Hameryce miyszkali jusz Indianery, kere mieli swojigo PonBoczka i kultura, kero naszym sie jeszcze niy snioua.

Budowali sroge swiontynie, kere wyglondauy trocha jak piramidy we Egipcie, choc niy wiedzieli, co Egipcjoki i inksze folki na drugi stronie swiata zyjom.

Musiauo im sie dobrze zyc, bo nabudowali rozmajitych monumyntow z kamiyni – choc – jak opisali to uczone opd prekolumbijskij historie, kerzy sie kulturom Mayow zajmujom – niy znali uoni ani koua do wozow, a nawet i zelaznych narzyndzi, do ciupanio srogich kamiyni.

–           A kouo take jak mo synek of Ericha – ze ritrichym i motorkiym – to znali? Wciepua jak to zawsze Cila, kero musi te pjync fynikow wcisc.

–           …Niy rob sie gupszo jek ejs jest – zgasiou jom Erich – ino suchej!

Ale znali jusz grac w bala. Niy grali jak teroski fusbala szuapami – ale mieli jusz guminiany ciynczki bal, kerybrali przi graniu na bodiczek – jak to godajom hokejisty.

Te Maye , a i ich braciki Azteki  i inksze Indianery, choc mieli wysoko na te czasy kultura, byli dojsc rojbrowate. Loli siemjyndzy sobom, a jak chyciyli jyncow, to ich na outorzach mordowali, coby podziynkowac ich PonBoczkowi. Co urzinali ueby, to nic – wyrzinyli im  na zywo serca, s kerych robjyli ofiary swojym PonBoczkom.

No ale kejsik im sie to wszyjstko skonczouo. Do dzisiej niy wjedzom uczone od Aztekow i Majow, czamu naros ta couko kultura przestala egzystowac.

Palasty i piramidy zarostac zaczuy tropikalnom dzunglom, tak co – jak za Kolumbym prziszli tukej Szpanioki, to jusz niywiela mogli uwidziec. No ja – zaroski chcieli zrobic ze Indianerow dobrych katolikow, ale jak uwidzieli, wiela zuota i szczybra te indianery majom, to jusz niy bouo wazne, eli krol we Madrycie i papiyz we Rzymie bydie miou nowe duszyczki – ino wiela idzie ze tego nowego swiata wyszabrowac.

Bez lata kultura Majow i Aztekow poszua we zapomniynie.

Dziepjyro we dziewjytnostym wieku Angliki i Hamerykony ze Stanow zaczli robic wyprawy do dzungli, i odkryli – czynsto bes cufal – budowle jak Palenque, Chichen Itza abo Tulun.

Nasza rajza studialno zaczli my we Cancun – miescie na Yukatanie. Ze przewodnikiym – kery niy inosie znou na przedkolumbijskij kulturze, ale i umiou ciekawie osprawiac o Meksyku za Szpanielow i dzisiejszy Republice Mexiko – jezdziyli my po tym Yukatanie kaj mogli my widziec wyrwane dzungli miejsca kere downo, downo tymubouy poune zycia – choc niykedy i krwi po ceremoniach na chwala ich PonBoczkow.

No ale i to co zostawioua tukej Konquista tysz my widzieli. Wielkie Katedry – nawet w malych i mauo waznych teroski miasteczkach/wsiach – w kerych sroge outorze swjycom sie poinkowskim zuotym i kamjyniami w rozmajitych farbach, kere niy wywiyzli Szpanieloki do Madrytu.  Chocby Merida – miasto jak we Hiszpanii, ale z meksykanskom duszom. Wieczorym na placu przed „Radom Narodowom“ tancujom grupy folklorystyczne – nie ino dlo turystow – dlo siebie, bo widac tego potrzebujom.

W ogole tukej wMeksyku zycie zaczyno sie pod wieczor. Idzie dobrze zjejsc, napic sie zimnego a przede wszyjstkim Tequilli – suawnyj gorzouki ze kaktusa.

Po drodze byli my tysz pora razy we dzungli. I nawet kopruchy, kere radowali sie, jak mogli sie szluknonc swjyzy ojropyjskij krwi, niybouy przeszkodom, przi suchaniu rozmajitych guosow ptokow i zwierzont. W mangrowowych lasach Belice widzieli my rozmajite sorty ptokow wodnych, jak pelikany, kormorany i inksze wjynsze i mynsze ptoki. A i tysz krokodyle, kere siedziauy spokojnie na korzyniach mangrowow i nudziouy sie na widok turystow na uodkach.

Po drodze szuo sie wykompac we grotach, w kerych przed tysioncami lot zapadua sie deka i powstauy okrongue, wypeunione slodkom wodom  okrongue jeziora (niykere ponad 50 metrow srednicy ) – kere zwiom sie cenoten. Fto sie niy boji moze sie w nich pokompac (niykere majo do osiymdziesiont metrow guymbokosci). A i wodospady – jak chocby Agua Azul, abo Misol-Ha – pod kere idzie wlyjsc od zadku (choc zaroski ejs jest couki mokry).

Byli my tysz na stary plantacji z czasow, kej magnaty sizalowe robjyli ciynczke fortuny przerabiajomc sizalowe wuokna.  Haciendy pokazywauy bogactwo ich gospodorzy, fabryki przerobiauy lscie kaktusow na sznury, kere szuo dobrze sprzedowac do czasu. Aze wynolezli sznory z plastiku (Hacienda Yaxcopoil).

No i tak poleku zrobjyli my konek drogi i poznali kultura Indianerow z czasow downych, z czasow kej rzondziyli tukej Szpanieloki, potym bogocze kerzy mieli gowa do interesow, a i tysz zycie ich potomkow teroski. Bo tak po prowdzie, to Meksykany som ogolnie dojsc bjydne. Mozno czynsc swojigo nastawjynio do zycia majom – jak i inksze narody poludniowe – w gynach. Ale som to ludzie serdeczni, niy naciepujom sie, jak sprzedowajom rozmajite wuasne ( i chinskie) produkty.

Na koniec, coby trocha odpocznonc po ty ponad 2000 kilometrow dugij rajzie, i w spokoju poukuodac wrazynia, zabuchowali my sie prawie tydziyn w pjyknym hotelu po karybijskij stronie wybrzeza.

Hotel o kerym cza godac ino we superlatywach. Trocha srogi, choc cimry – srogie a poza tym czyste – we pawilonych porozciepywanych po terynie. Elektrycznymi autkami dowoziyli cie do restauracji (a bouo ich pora), na plaza, abo na rozmajite swimming-poole.Bou tysz Shopping Center, kaj markowe sklepy sprzedowauy po suonych cenach bizuteria i inksze duperele.

Bardzo dobre joduo, no i rozmajite drinki i zimne. No i Tequila.

Tukej przede wszyjstkim turysty z Hameryki, bo to dlo nich niydaleko, i fto wjy – mozno i niy za drogo.

Suyszauo sie tysz i rusko godka, ale i tysz po niymiecku.

Tak po prowdzie – jak by tyn Meksyk niy bou tak daleko (bes przesiadki leci sie do Cancun  12 godzin – nazot kole 10 i pu), to werci sie tam pojechac jeszcze ros.

Mysla, co ech na dzisiej dojs poosprawiou. Niy byda jusz Wos tukej duzyj nudziou, bo jeszce mi przidziecie za pozno do dom na uobiod, i bydzie ostuda.

Tosz pyrsk, i podumejcie w doma, coby sami niy pojechalibyscie sie to pooglondac, co jo i Moja widzieli. Bo sie werci!

Pyrsk!    Maryjanek z Recklinghausen.



Komyntarze wyłonczone.

Wszystkie elementy graficzne, zdjyncia i teksty som chronione prawym autorskim należoncym do ich autorow!!!